Fimmvörðuháls
Lýsing
Fimmvörðuháls er ein þekktasta gönguleið landsins og liggur á milli Skóga og Þórsmerkur, milli jöklanna Eyjafjallajökuls og Mýrdalsjökuls. Leiðin er vinsæl bæði sem dagsganga og sem hluti af lengri gönguferðum á hálendinu.
Á leiðinni tekur landslagið miklum breytingum. Gengið er fram hjá fossum, yfir hraun og um svæði sem mótuðust í eldgosinu árið 2010. Efst á leiðinni opnast víðáttumikið útsýni yfir jökla og hálendi.
Fimmvörðuháls er krefjandi gönguleið og veður getur breyst hratt, sérstaklega efst á hálsinum. Því er mikilvægt að undirbúa ferðina vel og fylgjast með aðstæðum áður en lagt er af stað.
Skógar - Baldvinsskáli
12 km. 4 - 5 klst. 1000m hækkun.
Gangan hefst við Skógafoss. Farið er upp stiga austan við fossinn og svo haldið af stað upp gönguleiðina.
Skógaá er fylgt næstu 8 kílómetra. Á leiðinni eru margir fallegir fossar og því borgar sig að taka sér góðan tíma í þennan hluta leiðarinnar. Einnig er mælt með því að snúa sér við og njóta útsýnisins til suðurs. Hér er farið yfir Skógaá á brú og skynsamlegt að fylla á vatnsbrúsana.
Frá brúnni velja flestir að fylgja vegslóða sem liggur upp í Baldvinsskála. Vestan við veginn er önnur leið, sem er aðeins lengri og fáfarnari.
Gisting á Fimmvörðuhálsi
- Skálinn: Í Baldvinsskála er pláss fyrir 16 manns í gistingu. Í eldhúsinu eru gashellur, öll áhöld sem þarf til matseldar, borðbúnaður og rennandi vatn. Kamar er skammt frá skálanum.
- Tjaldsvæðið: Einhverjir kjósa að tjalda við Baldvinsskála. Þar eru veðurskilyrði þó oft erfið og jarðvegur hentar illa fyrir tjaldhæla.
- Rúman kílómetra frá Baldvinsskála er Fimmvörðuhálsskáli, sem rekinn er af Útivist.
Ekki er hægt að henda rusli við skálann, það þarf að bera með sér í Þórsmörk eða á Skóga.
Baldvinsskáli - Þórsmörk
13 km. 4 - 6 klst.
Frá Baldvinsskála er haldið í átt að Fimmvörðuhálsinum sjálfum. Þessi hluti leiðarinnar hefur reynst seinfarinn síðustu ár vegna bráðnunar en heppilegt hefur þótt að taka stefnu á Fimmvörðuhálsskála og ganga þannig upp á hálsinn.
Handan við hálsinn er svo komið að Goðahrauni, sem myndaðist í eldgosinu 2010. Hér getur verið skemmtilegt að stoppa og ganga á gígana Magna og Móða ef veður er gott. Næst bíður Brattafönn, þar er oft snjór frameftir sumri en lausamöl þegar hann tekur upp. Hér borgar sig að fara varlega.
Næst er gengið yfir Heljarkamb. Þetta getur verið krefjandi en sett hefur verið upp keðja sem göngufólk getur stutt sig við. Þegar yfir er komið göngum við eftir marflatri Morinsheiði og svo niður af henni eftir greinilegum stíg. Á þessum kafla leiðarinnar er gott útsýni yfir Þórsmörk og Goðaland og ekki líður á löngu fyrr en við komum á Kattarhryggi, sem margir lofthræddir óttast. Búið er að laga stíginn um hryggina svo að þeir eru ekki ýkja ógnvænlegir en þó er ástæða til að fara þar varlega.
Síðasti spölurinn er stuttur en brattur um fallega göngustíga. Þegar niður er komið er beygt til vinstri og stígum fylgt að básum á Goðalandi og áfram um göngubrú yfir Krossá og í skála Ferðafélagsins í Langadal.
Útbúnaður
Fatnaður
- Lagskiptur fatnaður: Veður breytist hratt og því gott að hafa fatnað lagskiptan. Einangrandi innsta lag, hlýtt millilag og vatns- og vindhelt ysta lag er heppileg lagskipting.
- Gönguskór: Skór þurfa að vera með grófum, góðum sóla og vatnsheldir.
- Húfa og vettlingar: Gleymist oft en er mikilvægt í breytilegu veðri. Einnig getur verið gott að hafa með sér buff um hálsinn.
- Sokkar: Góðir sokkar skipta miklu máli. Gott er að hafa þá úr ull.
- Vaðskór: Léttir strigaskór eðas sandalar sem þorna hratt eru góður kostur.
Tjaldbúnaður (þegar það á við)
- Tjald: Létt og sterkt.
- Svefnpoki: Þarf að þola kulda vel.
- Göngudýna: Er mikilvægur þáttur í einangrun frá jörðinni.
- Eldunarbúnaður: Prímus, gas og pottasett.
Almennur búnaður
- Bakpoki: 50-60L bakpoki. Í tjaldferðum gæti þurft að velja 60-70L poka.
- Vatnsbrúsi: Það þarf að drekka vel í gönguferðum.
- Matur: Í gönguferðum notum við meiri orku en venjulega. Mikilvægt er að hafa með sér rétta næringu og nóg af henni.
- Rötun: GPS tæki, kort og áttaviti.
- Skyndihjálparbúnaður: Fyrir hælsæri og önnur minniháttar atvik.
- Vasahnífur: Nýtist í ýmislegt.
- Höfuðljós: Það getur orðið dimmt á nóttunni.
- Þurrpokar: Hjálpa við að halda búnaði þurrum.
- Sólgleraugu og sólarvörn: Það rignir oft á fjöllum en sólin skín líka!
- Snyrtivörur: Tannbursti, tannkrem, sápa og handklæði ef stefnt er að því að fara í sturtu. Eyrnatappar geta komið að góðum notum.
- Þurr föt til skiptanna: Það getur rignt mikið. Föt til skiptanna geta bjargað ferðinni ef maður blotnar.
Annar búnaður
- Göngustafir: Hjálpa í bratta og grófu landslagi.
- Viðgerðarsett: Til að gera við rifinn eða laskaðan búnað.
- Myndavél: Til að geyma minningar!
Rötun
Leiðin er stikuð, stígar greinilegir og nokkuð auðvelt er að rata í góðu veðri. Í vondum veðrum og þoku getur allt breyst í einni svipan og þá sérstaklega á efsta hluti leiðarinnar. Þessi hluti leiðarinnar liggur að hluta til á snjó allt árið og gengið er upp í ríflega 1100 metra hæð, þar sem allra veðra er von, þar með talið snjókoma í júlí.
Í hvora áttina er gengið
Almennt er talið að leiðin upp frá Skógum sé auðveldari, þar sem hækkunin er ekki eins stíf. Að auki kjósa margir að ganga upp með Skógaánni því þá blasa allir fallegu fossar árinnar við göngumönnum og jafnframt er afar fallegt að horfa yfir Þórsmörk á niðurleiðinni. Fjallvegahlauparar vilja hins vegar oftast fara Fimmvörðuhálsinn í öfuga átt og byrja í Þórsmörk. Þá er hækkunin tekin hratt og auðveldara er að ná góðu skriði á hlaupum niður meðfram Skógaánni.
Símsamband
Samband á gönguleiðinni er slitrótt. Ekki er hægt að tengjast við netið í skálum okkar.
Hvenær er leiðin opin?
Opnun og aðgengi að gönguleiðinni er mismunandi eftir árferði og helst í hendur við veður og snjóalög.
Í meðalári má gera ráð fyrir að leiðin sé opin og fær á milli 25. júní og 15. september.
Að jafnaði opnar fyrr í Langadal, yfirleitt í maí.
Umgengni og náttúruvernd
Allir sem ganga Fimmvörðuháls þurfa að virða almennar umgengnisreglur, ganga vel um náttúruna, fylgja merktum stígum og forðast að ganga á mosa eða viðkvæmum gróðri og skilja eftir sig för í landslaginu.
Góð umgengnisregla er að víkja alltaf a.m.k. 200 m frá göngustíg ef gera þarf þarfir sínar á leiðinni og taka allan pappír með sér í t.d. lokuðum poka.
Það er aldrei of oft ítrekað að ekkert er skilið eftir í náttúrunni, hvorki lífrænar matarleyfar né klósettpappír. Almenna reglan er alltaf sú að skilja ekkert eftir sig nema fótspor á stíg og taka ekkert með sér nema myndir og minningar!
Ferðafélag Íslands hefur frá upphafi lagt ríka áherslu á virðingu fyrir náttúrunni og starfar eftir skýrri umhverfisstefnu.
