Kjalvegur hinn forni
Lýsing
Gönguleiðin um Kjalveg hinn forna liggur á milli Hveravalla og Hvítárnes á Kili. Svæðið á milli Langjökuls í vestri og Hofsjökuls í austri kallast Kjölur og geymir fjölmarga möguleika fyrir útivistarfólk.
Akstur yfir Kjalveg gefur langt í frá rétta mynd af svæðinu þar sem akvegurinn liggur að mestu um berangurslegt og gróðurvana land. Fyrir tíma bílaaldar, meðan allir fóru um á hestum, lá leiðin hins vegar mun vestar, nær Langjökli, enda er sú leið mun betur gróin. Það er sú leið sem í daglegu tali kallast Kjalvegur hinn forni og þar má finna margar faldar perlur sem aðeins er hægt að sjá og skoða með því að ganga þessa leið.
Almennt er leiðin auðveld yfirferðar, stikur og vörður marka leiðina að mestu og stígar eru greinilegir. Þetta er góð gönguleið fyrir byrjendur.
Hveravellir - Þjófadalir
12 km. 4-5 klst.
Gangan hefst á Hveravöllum og sjálfsagt er að gefa sér tíma til að bregða sér í heitu laugina og ganga um hverasvæðið áður en lagt er af stað. Óvíða á Íslandi er að finna jafn margbreytilega hveri.
Frá Hveravöllum er hægt að velja um tvær leiðir í Þjófadali. Annars vegar er hægt að fylgja stikum og vörðum og ganga beint í suður að Strýtum sem er afar fallegur gígur og hæsti punktur Kjalhrauns. Þaðan er svo gengið beint í vestur í Þjófadali. Hin leiðin fylgir vegaslóða að nokkru og liggur í fyrstu í suðvestur þar til komið er suður fyrir Stélbratt og svo suður í Sóleyjardali, stundum nefndir Jökulvellir. Eftir það liggur leiðin næstum beint í suður á Þröskuld austan Þjófadala. Þar sést niður í skálann sem var reistur árið 1939. Allt er svæðið ákaflega vinalegt, vaxið gras- og lynggróðri.
Enginn ætti að láta hjá líða að ganga upp á Rauðkoll sem er hæstur fjalla bak við skálann og rís í 1075 m hæð. Af honum er feykilega fallegt útsýni yfir Kjöl og Langjökul.
Gisting í Þjófadölum
- Skálinn: Í skálanum er pláss fyrir 12 manns í gistingu. Í andyrinu eru gashellur í litlum eldhúskrók. Þar eru einnig áhöld til matseldar og einhver borðbúnaður. Kamar er skammt frá skálanum. Ekki er rennandi vatn í skálanum en hægt að sækja það í vatnslind nærri skálanum.
- Tjaldsvæðið: Umhverfis skálann er nóg pláss til að tjalda.
Ekki er hægt að henda rusli við skálann. Það þarf að taka með sér til byggða aftur.
Þjófadalir - Þverbrekknamúli
14 km. 5-6 klst.
Nú er gengið í suðvestur á milli Þverfells og Þjófafells og út úr Þjófadölum. Síðan er gengið í suðurjaðri Kjalhrauns, á milli fagurlegra hlaðinna varða með Fúlukvísl á hægri hönd. Mikilúðlegt Hrútfellið er sunnan kvíslarinnar en niður hlíðar fjallsins renna litlir skriðjöklar frá hinum ört dvínandi Regnbúðajökli. Á þessum slóðum rennur Fúlakvísl í mjög þröngu gljúfri, sem hún hefur grafið í Kjalhraun.
Lítil göngubrú er á Fúlukvísl á móts við Múlana, þar sem gljúfrið er hvað þrengst. Gengið er yfir brúna og síðan upp á Múlana og suður í skálann sunnan við Þverbrekknamúla. Annar möguleiki er að ganga áfram meðfram Fúlukvísl og suður að annarri göngubrú sem er beint austan skálans.
Gisting í Þverbrekknamúla
- Skálinn: Í skálanum er pláss fyrir 20 manns í gistingu. Í eldhúsinu eru gashellur, öll áhöld sem þarf til matseldar, borðbúnaður og hægt er að pumpa vatni í vask. Salerni er skammt frá skálanum.
- Tjaldsvæðið: Gott tjaldsvæði er við skálann.
Ekki er hægt að henda rusli við skálann. Það þarf að taka með sér til byggða aftur.
Þverbrekknamúli - Hvítárnes
15 km. 5-6 klst.
Fyrst er gengið í austur, yfir göngubrúna á Fúlukvísl og síðan í suðvestur meðfram ánni og henni fylgt allt suður fyrir Hrefnubúðir. Hérna er gengið um gróið land og oft á tíðum djúpar hestagötur. Sunnan Baldheiðar koma víða upp kristaltærar lindir.
Önnur leið og lengri er að ganga vestan Fúlukvíslar um Innri og Fremri Fróðárdali og jafnvel alla leið suður í Karlsdrátt sem er einstakt gróðursvæði sem kúrir undir Langjökli. Gengið er suður fyrir Hrútfellið og haldið yfir lítið fjallaskarð niður í Fremri Fróðárdal. Mikilvægt er að hafa Fróðá á hægri hönd þegar farið er yfir skarðið, þ.e. undir Rauðafelli. Í Fremri Fróðárdal sprettur lindarvatnið beint út úr hömrunum sem er ógleymanleg sjón. Þaðan þarf svo að vaða Fúlukvísl í mörgum kvíslum og miklu mýrlendi undan Hrefnubúðum til að komast í skálann í Hvítárnesi.
Gisting í Hvítárnesi
- Skálinn: Í skálanum er pláss fyrir 30 manns í gistingu. Í eldhúsinu eru gashellur, öll áhöld sem þarf til matseldar, borðbúnaður og rennandi vatn. Salerni er skammt frá skálanum.
- Tjaldsvæðið: Gott tjaldsvæði er við skálann.
Ekki er hægt að henda rusli við skálann. Það þarf að taka með sér til byggða aftur.
Bóka gistingu
Gott er að bóka gistingu fyrirfram til að tryggja sér pláss.
Hér er hægt að bóka gistingu: Bóka
Ferðin undirbúin
Kjalvegsganga er sannkallað ævintýri. Lykillinn að ánægjulegri ferð er þó góður undirbúningur. Réttur útbúnaður skiptir miklu máli í íslensku veðurfari. Einnig er mikilvægt að skipuleggja ferðina vel og kynna sér aðstæður, til að koma í veg fyrir eitthvað komi á óvart. Hér má skoða yfirlitskort af Kjalvegi hinum forna.
Góður undirbúningur felur jafnframt í sér að hafa með sér rétta næringu og neyðarútbúnað.
Útbúnaður
Fatnaður
- Lagskiptur fatnaður: Veður breytist hratt og því gott að hafa fatnað lagskiptan. Einangrandi innsta lag, hlýtt millilag og vatns- og vindhelt ysta lag er heppileg lagskipting.
- Gönguskór: Skór þurfa að vera með grófum, góðum sóla og vatnsheldir.
- Húfa og vettlingar: Gleymist oft en er mikilvægt í breytilegu veðri. Einnig getur verið gott að hafa með sér buff um hálsinn.
- Sokkar: Góðir sokkar skipta miklu máli. Gott er að hafa þá úr ull.
- Vaðskór: Léttir strigaskór eðas sandalar sem þorna hratt eru góður kostur.
Tjaldbúnaður (þegar það á við)
- Tjald: Létt og sterkt.
- Svefnpoki: Þarf að þola kulda vel.
- Göngudýna: Er mikilvægur þáttur í einangrun frá jörðinni.
- Eldunarbúnaður: Prímus, gas og pottasett.
Almennur búnaður
- Bakpoki: 50-60L bakpoki. Í tjaldferðum gæti þurft að velja 60-70L poka.
- Vatnsbrúsi: Það þarf að drekka vel í gönguferðum.
- Matur: Í gönguferðum notum við meiri orku en venjulega. Mikilvægt er að hafa með sér rétta næringu og nóg af henni.
- Rötun: GPS tæki, kort og áttaviti.
- Skyndihjálparbúnaður: Fyrir hælsæri og önnur minniháttar atvik.
- Vasahnífur: Nýtist í ýmislegt.
- Höfuðljós: Það getur orðið dimmt á nóttunni.
- Þurrpokar: Hjálpa við að halda búnaði þurrum.
- Sólgleraugu og sólarvörn: Það rignir oft á fjöllum en sólin skín líka!
- Snyrtivörur: Tannbursti, tannkrem, sápa og handklæði ef stefnt er að því að fara í sturtu. Eyrnatappar geta komið að góðum notum.
- Þurr föt til skiptanna: Það getur rignt mikið. Föt til skiptanna geta bjargað ferðinni ef maður blotnar.
Annar búnaður
- Göngustafir: Hjálpa í bratta og grófu landslagi.
- Viðgerðarsett: Til að gera við rifinn eða laskaðan búnað.
- Myndavél: Til að geyma minningar!
Rötun
Leiðin er stikuð, stígar greinilegir og nokkuð auðvelt er að rata í góðu veðri. Í vondum veðrum og þoku getur allt breyst í einni svipan og þá er mikilvægt að hafa með sér viðeigandi búnað til rötunar.
Í hvora áttina er gengið
Hægt er að ganga Kjalveg hinn forna í báðar áttir og litlu skiptir hvor leiðin er farin, þar sem hækkun og lækkun er lítil. Mörgum finnst þó sjónarmun fallegra að ganga í suður og hafa skriðjöklana á norðurhlið Hrútfellsins fyrir augunum á degi tvö og Hvítárvatnið síðasta daginn.
Símsamband
Samband á gönguleiðinni er slitrótt. Ekki er hægt að tengjast við netið í skálum okkar.
Hvenær er leiðin opin?
Opnun og aðgengi að gönguleiðinni er mismunandi eftir árferði og helst í hendur við veður, snjóalög og hvenær Vegagerðin opnar veginn um Kjöl.
Í meðalári má gera ráð fyrir að leiðin sé opin og fær á milli 20. júní og 10. september.
Að vetri til er þessi leið aðeins fær fyrir vant fólk með 5 árstíða útbúnað.
Hvernig kemst ég á staðinn?
Engar rútur ganga um Kjöl og því þarf að koma sér á staðinn á bíl. Hægt er að aka á Hveravelli og í Hvítárnes á jepplingum. Vegurinn getur verið grófur og seinfarinn á köflum.
Umgengni og náttúruvernd
Allir sem ganga Fimmvörðuháls þurfa að virða almennar umgengnisreglur, ganga vel um náttúruna, fylgja merktum stígum og forðast að ganga á mosa eða viðkvæmum gróðri og skilja eftir sig för í landslaginu.
Góð umgengnisregla er að víkja alltaf a.m.k. 200 m frá göngustíg ef gera þarf þarfir sínar á leiðinni og taka allan pappír með sér í t.d. lokuðum poka.
Það er aldrei of oft ítrekað að ekkert er skilið eftir í náttúrunni, hvorki lífrænar matarleyfar né klósettpappír. Almenna reglan er alltaf sú að skilja ekkert eftir sig nema fótspor á stíg og taka ekkert með sér nema myndir og minningar!
Ferðafélag Íslands hefur frá upphafi lagt ríka áherslu á virðingu fyrir náttúrunni og starfar eftir skýrri umhverfisstefnu.
